• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Gęsi Email
Autor: Antoni Marczewski   
Gęsi białoczelne
Gęsi białoczelne - Anser albifrons © Paweł Wietecha

Gęś białoczelna
Anser albifrons

Gęś białoczelna jest generalnie ciemniejsza i mniejsza od gęgawy. Jak sama nazwa wskazuje, na czole ma białą półokrągłą plamę, która rozciąga się wokół dzioba do podbródka. Dziób różowawy, u ptaków młodych z dodatkowymi zaczernieniami przy nasadzie i przy końcu. Nogi ciemnopomarańczowe (układ barw nóg i dzioba u gęsi białoczelnej i gęgawy są odwrotne). Szyja stosunkowo krótka, pierś wydatna. Przy ptakach oglądanych z bliska warto zwracać uwagę na długość złożonych skrzydeł – u gęsi białoczelnej sięgają one do ogona, natomiast u gęsi małej wystają poza. Na spodzie ciała duże i wyraźne czarne poprzeczne plamy, których jednak brak u osobników młodocianych (może ich nie być też u ptaków dorosłych – cecha podlega silnej zmienności osobniczej). Grzbiet jest ciemny, bez falistego jasnego wzoru skrzydłach. W locie sylwetka sprawia wrażenie dosyć ciężkiej. Lata w stadach jednogatunkowych, a także razem z gęsiami zbożowymi, berniklami (białolicymi i obrożnymi), a nawet w stadach razem z kaczkami: rożeńcami i świstunami.

Gęsi białoczelne
Gęsi białoczelne - Anser albifrons © Artur Tabor
Z dwóch występujących w Europie podgatunków w Polsce spotykamy jeden – Anser albifrons albifrons. Zamieszkuje północną Rosję w pasie pomiędzy Półwyspem Kanin i Kołymą. Zimowiska obejmują kraje basenu Morza Bałtyckiego, Północnego, a część zimuje na południu – nad Morzem Czarnym, Kaspijskim i Śródziemnym. Ptaki gnieżdżące się na najbardziej na wschód wysuniętych krańcach areału spędzają zimę w południowo-wschodniej Azji. Podgatunek flavirostris zamieszkuje Grenlandię, skąd na zimowiska leci do Wielkiej Brytanii i Irlandii.

Wiosenna wędrówka zaczyna się w marcu, a na lęgowiska ptaki powracają w maju i czerwcu

Ptaki w drugim roku życia łączą się w pary, ale przez rok mogą jeszcze zmienić partnerów – trwają w stanie porównywalnym do narzeczeństwa. Rok później po raz pierwszy przystępują do lęgów z partnerem, z którym będą związane do końca życia. Aktywnie bronią gniazda przed lisami polarnymi, podobnie jak gęsi zbożowe. Okres pierzenia rozpoczyna się pod koniec lipca i kończy po miesiącu.

Gęsi białoczelne
Gęsi białoczelne - Anser albifrons © Grzegorz Kłosowski
Gęś białoczelna jest najliczniejszym gatunkiem z rodzaju Anser w zachodniej Palearktyce (kraina zoogeograficzna obejmująca Europę, północną Afrykę oraz północną i środkową Azję). Wielkość zimującej w Europie populacji (obejmującej przedstawicieli podgatunków flavirostris i albifrons) szacuje się na 1 400 – 1 800 tys. osobników, z czego zdecydowana większość (ok. 1 100 tys.) przebywa w północno-zachodniej Europie (Holandia – do 640 tys., Niemcy – do 450 tys.). W Polsce w czasie wędrówek spotyka się je przede wszystkim w regionach północnych i zachodnich. Rekordową liczebność zanotowano w 1997 roku w Ujściu Warty – 60 tys. osobników. W latach 90-tych do 36 tys. sztuk gromadziło się na Międzyodrzu. W województwie pomorskim gatunek ten koncentruje się nad jeziorami: Ptasi Raj (do 18 tys.), Dzierżono (do 10 tys., razem z ptakami na Zalewie Wiślanym) i w Słowińskim Parku Narodowym (do 6,5 tys.). Na południu najważniejszym punktem dla gęsi białoczelnych jest Zbiornik Mietkowski przyciągający do 5 tys. osobników. Przeloty wiosenne trwają od początku marca do początku maja, a jesienne od końca września do grudnia.

Gęsi białoczelne
Gęsi białoczelne - Anser albifrons © Paweł Wietecha
Zarówno zawodowi ornitolodzy, jak i obserwatorzy-amatorzy, przyznają, że liczebność pojawiających się w Polsce gęsi białoczelnych w ostatnich latach wzrosła. Jeszcze w połowie lat 90-tych był to gatunek stosunkowo nieliczny (np. we wschodniej części Doliny Baryczy rzadko widywano stada liczące kilkaset osobników, natomiast od paru lat regularne stały się grupy liczące po kilka tysięcy ptaków).

Do polskich zimowisk tego gatunku należą: Dolina Dolnej Odry (do 5 tys.) i Jezioro Gopło (do 6 tys.).

Gęsi białoczelne żywią się głównie zielonymi częściami roślin i nasionami. Podczas wędrówek i zimowania żerują na uprawach pszenicy, owsa, trzciny cukrowej, ryżu, koniczyny, ziemniaków. Poza tym żywią się trawą, skrzypami i korzonkami roślin. Masa dziennie zjadanych przez nie roślin stanowi około 1 masy ciała ptaka (650-800 g).

W Japonii badano gęsi białoczelne żerujące na polach ryżowych, żeby zbadać koszty i zyski płynącego z grupowego zdobywania przez te ptaki pokarmu. Na wybranych osobnikach sprawdzano, ile czasu poświęcają na żerowanie, ile na czuwanie (gęsi obserwują wtedy otoczenie w poszukiwaniu ewentualnego zagrożenia), a ile na zachowania agresywne wobec innych osobników w stadzie. Okazało się, że wraz ze wzrostem wielkości stada zmniejszał się czas poświęcany przez pojedyncze ptaki na obserwowanie pola, dzięki czemu mogły one efektywniej żerować. Jednocześnie nie zauważono, by wzrost liczby osobników w grupie wiązał się ze wzrostem agresji wewnątrz takiego zgrupowania. Na wielkość stada wpływała głównie ilość dostępnego pokarmu – wiosną, kiedy było go mniej, ptaki tworzyły mniejsze zbiorowiska niż jesienią, gdy jedzenia było pod dostatkiem.

Znajomy ornitolog-amator podczas obserwacji nad Wkrą był świadkiem, jak od klucza gęsi białoczelnych odłączył się jeden młody ptak, który usiadł na tafli wody. Wtedy z szyku wyłamał się inny osobnik, tym razem dorosły i zaczął krążyć nad tamtym, cały czas nawołując. Kiedy po kilku okrążeniach nie dało to żadnych efektów, usiadł na wodzie obok młodego, a reszta klucza odleciała. Najprawdopodobniej były to spokrewnione gęsi, lecz zagadką pozostaje, czy wołanie służyło zmobilizowaniu młodego, czy zwrócenia uwagi reszcie klucza. Na pewno było to duże poświęcenie ze strony dorosłego ptaka – lot w kluczu powoduje dużą oszczędność energii, ponieważ prądy wstępujące wytwarzane przez skrzydła sąsiadów z klucza pozwalają zużywać jej mniej. Jak widać, więzi rodzinne okazały się silniejsze od kalkulacji energetycznych.



 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif