• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Gęsi Email
Autor: Antoni Marczewski   

Gęsie problemy

Gęś zbożowa, jak również białoczelna i gęgawa, są gatunkami łownymi w wielu krajach, choć trzeba przyznać, że sytuacja powoli się zmienia – w Wielkiej Brytanii wprowadzono całkowity zakaz polowań na gęsi zbożowe. Od początku lat 80-tych nie wolno na zimujące gęsi polować w Belgii, a 20 lat później podobny przepis wprowadziła sąsiednia Holandia. Obecnie szacuje się, że w Europie rocznie ginie około 40 tys. gęsi zbożowych, a dodatkowe 200 tys. osobników w Rosji.

Gęgawy
Gęgawy - Anser anser © Paweł Wietecha
Silna presja myśliwych może, w skrajnych przypadkach, prowadzić do opuszczenia przez gęsi ich tradycyjnych ostoi. Właśnie polowania były prawdopodobnie najpoważniejszą przyczyną dramatycznego spadku gęsi pojawiających się na Wielkiej Nizinie Węgierskiej pod koniec lat 90-tych. Obecnie podobne zjawisko obserwuje się w niektórych regionach Czech i Niemiec.

Wzrost popularności kukurydzy jako rośliny uprawnej w wielu regionach Polski spowodował, że gęsi zaczęły zatrzymywać się w miejscach, gdzie dawniej albo się nie pojawiały, albo np. tylko przelatywały bez zatrzymywania się na dłużej. Zmiany takie zaobserwowano m.in. w okolicach Bydgoszczy. Istnieje obawa, że zatrzymujące się tam ptaki (zimujące dotychczas na obszarach objętych zakazem polowań) będą obiektem zainteresowania lokalnych myśliwych.

Wg naukowców odstrzał nie wpływa bezpośrednio na wielkość populacji, ale powoduje poważne zagrożenie poprzez skażenie środowiska toksycznym ołowiem Śrut użyty do polowań opada na dno zbiorników wodnych. Tam tzw. śruciny mogą zostać połknięte przez żerujące ptaki jako gastrolity, czyli kamyki, jakich gęsi i niektóre inne ptaki używają do rozcierania pokarmu w żołądku. Ołów odkłada się w wątrobie, nerkach, kościach i tkance nerwowej. Zbadano, że śmiertelność spowodowana połknięciem jednej śruciny (jednej kuli) jest na poziomie 70%, a dwie powodują śmierć w 90% przypadków. O tym, jak dużym problemem są zatrucia ołowiem, niech świadczą wyniki szwedzkich ornitologów, którzy stwierdzili, że w badanej grupie gęsi zbożowych 62% dorosłych i 28% młodych osobników miało w tkankach ołów, przypuszczalnie pochodzący właśnie ze śrutu używanego w czasie polowań.

W Polsce tworzone są między innymi rezerwaty, w których gęsi mogłyby spokojnie odpocząć w czasie wędrówki. Stosunkowo niedawno (w roku 2005) powstał rezerwat Jezioro Wieleckie w woj. kujawsko-pomorskim, gdzie w okresie przelotów gromadzi się do 20 tys. gęsi. Ważne jest, żeby zakazać polowań również na obszarach bezpośrednio sąsiadujących z terenami chronionymi. Kilka lat temu głośno było o myśliwych, którzy strzelali do ptaków wylatujących na pola z Parku Narodowego Ujście Warty, czekając na nie na granicy parku. Dzięki fali protestów opinii publicznej (rozpoczętej artykułem Jacka Karczewskiego w "Gazecie Wyborczej"), obwód łowiecki w tym miejscu został zlikwidowany.

Gęsi
Gęsi © Artur Tabor
Gęsi nie mają dobrej prasy wśród wielu rolników, którzy skarżą się na niszczenie przez ptaki zasiewów. Co roku niemieccy farmerzy dostają w sumie od 500 do 800 tys. dolarów za straty spowodowane przez gęsi, głównie zbożowe i białoczelne.

Zagrożeniem dla gęgaw jest masowe niszczenie trzcinowisk, zwłaszcza nad jeziorami i stawami rybnymi, gdzie często trzciny są wycinane lub wypalane, a właśnie rozległe trzcinowiska stanowią główne miejsce zakładania gniazd przez ten gatunek.

W przypadku innych gatunków, jak np. gęsi zbożowe i białoczelne, problemem może być zarastanie dużych otwartych terenów, np. wskutek zaniechania wypasu lub osuszenia łąk, gdzie regularnie pojawiająca się woda uniemożliwiała rozwój np. siewek drzew. Wysoka roślinność powoduje, że gęsi nie mają szerokiego pola widzenia, nie mogą dostatecznie wcześniej dostrzec drapieżnika i rezygnują z zatrzymywania się w takim miejscu.

Antoni Marczewski
Warszawska Grupa Lokalna
Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków


Podziękowania
Za cenne informacje na temat gęsi dziękuję Michałowi Radziszewskiemu, Pawłowi Gębskiemu, Piotrowi Szczypińskiemu, Adamowi Olszewskiemu, Wiesławowi Lenkiewiczowi i Zbigniewowi Kajzerowi.


Literatura:
  • Cofta T. 1998. Pięć szarych gęsi [w:] PTAKI. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, 3: 23-28
  • Tomiałojść L., Stawarczyk T. 2003.Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. PTPP "pro Natura". Wrocław.
  • Dickinson E.C. (red.) 2003. The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Chrisopher Helm. London.
  • Kruszewicz A.G. 2005. Ptaki Polski. T.1 Multico Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
  • Gromadzki M. (red.) 2004. Ptaki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa. T. 7 (część I)
  • BirdLife International. 2004. Birds in Europe: population estimates, trends and conservation status. Cambridge.




 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif