• foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
  • foto-ptaki.pl
 

Sonda

Jakiego typu informacji szukasz tu najczęściej?


 

Jaki korpus uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Jaki obiektyw uważasz za najlepszy do fotografowania ptaków?


 

Sowy Email
Autor: Sławomir Rubacha   

W Polsce gniazduje 10 gatunków sów: płomykówka, puchacz, puszczyk, puszczyk uralski, puszczyk mszarny, sóweczka, pójdźka, włochatka, uszatka i uszatka błotna, a dalszych 3 pojawia się u nas sporadycznie, są to: syczek, sowa jarzębata, sowa śnieżna.

Ze względu na nocny tryb życia sowy w swojej budowie są odmienne od innych gatunków ptaków. Przedstawię więc najważniejsze cechy budowy i przystosowania do nocnego trybu życia sów.

05
Puszczyk uralski (Strix uralensis) © Marek Paluch

Sowy w przeciwieństwie do pozostałych grup ptaków mają binokularne ułożenie oczu, czyli podobne jak człowiek, co pozwala im na trójwymiarowe odbieranie obrazu. Widzenie w nocy możliwe jest dzięki dużej ilości komórek nerwowych zwanych pręcikami, które odpowiedzialne są za widzenie w słabym świetle. Mniej jest natomiast czopków, czyli komórek nerwowych odpowiedzialnych za reakcję na silne światło oraz widzenie barw, przez co sowy odbierają obraz głównie w biało-czarnych kolorach. Tak zbudowane oko umożliwia sowie widzenie przy znikomej ilości światła. Wystarczy blask gwiazd, czy łuna nad miastem, aby ptak mógł swobodnie poruszać się w ciemnościach. Wbrew ogólnym mniemaniom sowy również dobrze widzą w dzień.

Widzenie binokularne oraz fakt, iż oczy sów są nieruchome (w przeciwieństwie do ludzkich) powodują, że kąt widzenia jednoocznego jest bardzo mały – 110°, a dwuocznego 60-70°. Dla przykładu kąt widzenia gołębia wynosi 300°. Jednak i z tym problemem ewolucja sobie poradziła, a mianowicie w odcinku szyjnym znajduje się aż 14 kręgów, co umożliwia obrót głowy do 270°. Gdy sowa wspomoże obrót głowy lekkim obrotem całego ciała kąt ten staje się pełny.

Jest to bardzo ważny mechanizm, który umożliwia szybką reakcję i szybkie zlokalizowanie niebezpieczeństwa lub ofiary. Wyobraźmy sobie co by było, gdyby sowa nie mogła obracać głowy w taki sposób. Aby zobaczyć co dzieje się za jej plecami musiałaby wykonać kilka skoków na gałęzi, aby obrócić się w stronę źródła dźwięku. Długi czas reakcji i hałas przy zmianie pozycji spowodują więc, że ptak nie zdąży uciec przed drapieżnikiem lub ofiara, na którą poluje - ucieknie.

Kolejnym ważnym zmysłem jest słuch. U sów jest on bardzo czuły i pozwala precyzyjnie zlokalizować ofiarę z bardzo dużej odległości. Niektóre gatunki mają niesymetrycznie ułożone względem siebie otwory uszne, przez co dźwięki docierają do nich o różnym czasie. Dzięki temu mechanizmowi źródło dźwięku jest perfekcyjnie lokalizowane. Twarz sowy zwana szlarą (pióra ułożone promieniście wokół oczu) działa na zasadzie anteny satelitarnej, która skupia dochodzące z zewnątrz dźwięki i kieruje je do otworów usznych.

Istotnym przystosowaniem do drapieżniczego i nocnego trybu życia jest budowa pióra. Sowy latają bezszelestnie, dzięki czemu są niesłyszalne dla swych ofiar, a także nie przeszkadza w prowadzeniu nasłuchu samym sowom w trakcie lotu. Powierzchnia piór pokryta jest delikatnym puchem i w ten sposób świst powietrza jest niwelowany. Dodatkowo lotki zakończone są „ząbkami” i powietrze swobodnie przez nie przechodzi, nie powodując wibracji i hałasu. U ptaków dziennych pióra są sztywne i twarde, powodując charakterystyczne dźwięki przy poruszaniu skrzydłami.

Upierzenie sów jest bardzo stonowane. Generalnie dominują odcienie szarości, czerni, brązu, bieli, choć w przypadku płomykówki również mamy i bardziej jaskrawe kolory. Wszystkie powyższe cechy powodują, iż sowy są niezwykle skutecznymi drapieżnikami nocnymi.

W Polsce organizacją zajmującą się monitoringiem, ochroną oraz badaniem sów jest Stowarzyszenie Ochrony Sów (SOS). Jest to przyrodnicza, pozarządowa organizacja działająca w Polsce od 2007 roku. W ramach swych prac SOS m. in. organizuje obozy sowiarskie, kieruje projektami dotyczącymi monitoringów sów leśnych oraz sów krajobrazu rolniczego, prowadzi badanie nad migracjami sów oraz zimowiskami, prowadzi działania ochroniarskie oraz edukacyjne, organizuje konferencje naukowe dotyczące sów. Jednym z projektów jest Atlas Sów Polski. Jest to przygotowywana publikacja mająca podsumować wiedzę na temat ich liczebności i rozmieszczenia w naszym kraju z lat 1995 - 2017. Dane do atlasu gromadzone są za pomocą bazy on-line, dostępnej pod adresem: www.atlas.sowy.sos.pl

Interesującymi są wszelkie stwierdzenia sów, zarówno z okresu lęgowego, jak i spoza niego. Także fakty odnalezienia martwych osobników oraz śladów bytowania np.: piór, wypluwek. Zachęcamy do zalogowania się w bazie i podzielenia swoimi obserwacjami. Zapraszamy na nasze strony internetowe oraz na udział w naszych akcjach:

www.sowy.sos.pl

oraz

https://www.facebook.com/Stowarzyszenie-Ochrony-Sów



 
 
2007-2017 © Paweł Wietecha, nota prawna
 jesteśmy też na facebooku ostatnia aktualizacja: 05.04.2015, 18:29co nowego?
1x1px_trns.gif